Influencer zijn, is een vrij nieuw fenomeen, mensen promoten producten of activiteiten bij hun volgers. Dat groeit vaak spontaan of is soms een bewuste keuze. Meestal sta je niet meteen stil bij welke regels er allemaal zijn. Dat blijkt ook uit informele contacten die ik met influencers had. De regelgeving is op dit moment niet echt overzichtelijk of duidelijk, en heel wat influencers zijn op zoek naar duidelijkheid. Er zijn verschillende wetgevingen van toepassing, en niet elke wetgeving is al aangepast aan het “influencerfenoneem”. 

Hieronder geef ik vrijblijvend een oplijsting van een aantal aandachtspunten, die alvast een leidraad kunnen zijn. Ongetwijfeld zijn er nog veel meer regels en zijn er ook nog problemen waarmee jij als influencer geconfronteerd wordt. Laat het me gerust weten, dan gaan we ermee aan de slag!

Influencemarketing 

Als influencer word je vaak ingezet door bedrijven om een merk, product of dienst te promoten bij jouw volgers. Vanuit het oogpunt van de consument of jouw volgers is het belangrijk dat dergelijke reclameboodschappen herkenbaar zijn. De FOD Economie heeft hiervoor een aantal nieuwe richtlijnen die je als influencer moet naleven.

Ben ik een onderneming?

Ontvang je inkomsten door middel van influencemarketing? Dan beschouwt de overheid jou als een ondernemer. Je voert bijgevolg een zelfstandige beroepsactiviteit uit. Registratie bij de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO) is verplicht. Meer informatie rond het inschrijven in de KBO kan je raadplegen via deze link.

Vervolgens ben je als influencer, net als elke andere onderneming, verplicht om het ondernemingsnummer, het adres van de onderneming en het e-mailadres op je sociale mediapagina’s en/of websites te vermelden.

Reclameboodschappen duidelijk kenbaar maken

Het is wettelijk verplicht dat reclame steeds als reclame herkenbaar moet zijn. Dat is zo voor de klassieke media zoals tv, radio of magazines en dat geldt ook voor sociale media. Maar vanaf wanneer is een post reclame?

Er is sprake van reclame zodra je een product/dienst of merk op de voorgrond plaatst (mondeling, visueel of in tekst), je over een product/dienst of merk praat, je een kortingscode van een merk met jouw volgers deelt, je producten voor een merk mag weggeven of een wedstrijd mag organiseren en/of een link deelt voor een merk. En je moet daar als influencer een voordeel aan ontvangen. Dat voordeel kan zijn een gratis of te lenen product (ook al heb je daar niet om gevraagd), een korting, een geldsom, een gratis ticket voor een festival of een gratis overnachting of restaurantbezoek, een percentage van de opbrengst van producten die verkocht werden via een link die je deelde … Voor alle duidelijkheid is het niet vereist dat er een overeenkomst is, dat er een expliciete vraag van het merk is om een bericht te publiceren of dat het merk controle heeft over wat de je als influencer publiceert.

Bepaalde platformen bieden labels aan om duidelijk te maken dat je als influencer reclameboodschappen verspreidt. Denk maar aan het ‘Betaald Partnerschap’-label van Instagram en het ‘Bevat betaalde promotie’-label van YouTube. Maar enkel die labels gebruiken is onvoldoende om in regel te zijn. Je moet bij elke post met een reclameboodschap duidelijke labels gebruiken zoals #reclame, #publiciteit of #advertentie. Het label #gesponserd kan gebruikt worden indien er geen afspraken zijn gemaakt met het merk/de onderneming en deze laatste geen verwachtingen heeft over het aantal of de inhoud van je posts en je geen contract hebt opgemaakt voor de communicatie en je geen commissie krijgt op basis van het aantal kliks.

De labels moeten voor de volgers meteen zichtbaar zijn, zonder het bericht te moeten openklikken, en mag daarom niet achteraan het bericht geplaatst worden, tussen verschillende hashtags staan of als laatste hashtag gebruikt worden. Het label moet ook duidelijk zichtbaar zijn en mag niet in de achtergrond verdwijnen. Het label moet in dezelfde taal zijn als het bericht.

Reclame voor kinderproducten

Het is verboden om kinderen via reclame rechtstreeks aan te moedigen om producten of merken te kopen of om hen ertoe aan te zetten hun ouders of andere volwassenen ervan te overtuigen die producten of merken voor hen te kopen. Berichten waarin je als influencer je richt tot kinderen en waarin geschreven/gezegd wordt: “koop nu”, “rep je nu naar de winkel voor …”, “zo word jij de coolste van de klas”, “klik nu snel op de kortingscode” …  zijn dan niet toegestaan.

Eigen gekochte producten promoten

De richtlijnen zijn alleen van toepassing als de influencer in ruil voor het reclamebericht een voordeel ontvangt van het merk of de onderneming. Als de influencer het product zelf gekocht heeft, zijn de best practices dus niet van toepassing.

Publieke persoonlijkheden en bekende Vlamingen

Iedere onderneming die op sociale media reclame maakt voor een dienst of een product in ruil voor een voordeel, een gratis product, een korting, een betaling in geld, moet het commercieel karakter van deze boodschap duidelijk kenbaar maken. Dit geldt dus ook voor publieke persoonlijkheden.

Alle informatie over de regels die gelden rond influencemarketing kan je raadplegen via de website van de FOD Economie (https://economie.fgov.be/nl/themas/verkoop/reclame/u-bent-contentcreator en https://news.economie.fgov.be/213090-contentcreators-moeten-reclame-duidelijk-kenbaar-maken)

Fiscale regels

Gratis gekregen producten aangeven

Uit cijfers blijkt dat influencers vaak worstelen met het juist aangeven van hun inkomsten. Influencers krijgen vaak gratis producten toegestuurd al dan niet buiten hun eigen wil. Het gaat dan bijvoorbeeld over gratis speelgoed, kledij, make-up, huishoudartikelen… . Moeten deze gratis producten aangegeven worden? Het antwoord is ja. Het niet aangeven van inkomsten is een vaak voorkomende inbreuk. Het komt er op neer dat je op alle verkregen inkomsten belasting moet betalen. Voor de belastingwet maakt het niet uit of je je inkomen als loon ontvangt, zoals een gewone werknemer, of via geschenken zoals een influencer. Welke waarde dien ik als influencer te geven aan het gratis product? Daarbij geldt als regel dat de waarde van het voordeel gelijk is aan het bedrag dat de verkrijger in normale omstandigheden zou moeten besteden om een dergelijk voordeel te verkrijgen.

Inkomsten uit reclamewerk

Inkomsten uit reclamewerk worden wel aangegeven maar vaak verkeerdelijk. Je mag de inkomsten uit reclamewerk niet aangegeven als roerende inkomsten via het voordelige stelsel van auteursrechten. Je moet ze juist aangeven onder de vorm van beroepsinkomsten.

Niet alle fiscale regels voor influencers zijn even duidelijk. Er zijn heel wat interpretatieproblemen en iedere concrete situatie is ook telkens anders. Minister van Financiën Vincent Van Peteghem (CD&V) en de FOD Financiën lanceren een communicatiecampagne. Ook voorziet de overheidsdienst een specifieke rubriek voor influencers op haar website en zal daarvoor publiciteit maken via haar sociale media-kanalen. Neem zeker een kijkje op de website van de FOD Financiën .

Gedragscode

Vlaams Minister van Media Benjamin Dalle (CD&V) werkt momenteel aan een gedragscode voor influencers. De code heeft als doel jou als influencers te ondersteunen en helpen om meer bewust te zijn van de gevoeligheden die gepaard gaan rond de behandeling van een aantal maatschappelijke thema’s zoals racisme en discriminatie, cyberpesten, donkere gedachten en mentale problemen… . Meer informatie over deze gedragscode kan je raadplegen via de website van Minister Dalle.

Heb je nog vragen, zijn er zaken die voor jou nog niet 100% duidelijk zijn of heb je een aantal bedenkingen of suggesties contacteer mij gerust per mail via leen.dierick@dendermonde.be . Ik bekijk graag hoe ik jou verder kan helpen.

Laatste aanpassing 12 mei 2022